Margoton Batignolles – Op zoek naar de vergeten Franse zangeres Lucienne Vernay
Een podcast, een lied, een fotoserie, een schilderij en een videoclip
Een Frans 45-toerenplaatje uit zijn jeugd zet Jan op het spoor van de vergeten zangeres Lucienne Vernay. In zijn geliefde Parijse wijk Batignolles ontdekt hij het verhaal van haar huwelijk met platenbaas, theatereigenaar en impresario Jacques Canetti. Jan ontmoet hun dochter Françoise, die zich herinnert hoe artiesten als Brel, Gainsbourg en Brassens kind aan huis waren. En: kent men in Parijs het oude volksliedje Margoton nog, dat Lucienne in 1950 opnam?
Met medewerking van Françoise Canetti (algemeen directeur van Productions et Editions Jacques Canetti), Chris Reinewald (cultuurjournalist), Olivier Ivanoff (eindredacteur Vers l’Education Nouvelle).
Margoton Batignolles – de Podcast
Een vergeten stem, een uniek volksliedje, en een zoektocht in Parijs. Ontdek het verhaal van Lucienne Vernay in mijn nieuwe podcast.
In deze aflevering van mijn podcast Pakhuis Nostalgia reis ik naar mijn favoriete wijk Batignolles, in het 17e arrondissement van Parijs. Van hier uit ga ik op zoek naar de sporen van Lucienne Vernay, een Franse zangeres die in de jaren ’40 en ’50 grammofoonplaten opnam.
Het verhaal begint in mijn babytijd, toen mijn vader een jaar in Parijs werkte. Hij kwam terug met Franse muziek, waaronder een 45-toerenplaatje met acht traditionele Franse kinderliedjes: Rondes et Chansons de France No. 2. Het werd gezongen door Lucienne Vernay et les Quatre Barbus.
Die muziek en vooral Luciennes zachte, rustgevende stem maakten diepe indruk op mij.
Gaandeweg ontdek ik dat Lucienne getrouwd was met Jacques Canetti, een bekende Franse platenbaas en impresario. In 1947 startten zij samen in Parijs het theater Les Trois Baudets, waar jonge artiesten als Brel, Gainsbourg en Brassens hun carrière begonnen.
Tijdens mijn reis ontmoet ik Françoise, de dochter van Lucienne en Jacques. Zij haalt uitgebreid herinneringen op aan haar ouders. En ze vertelt hoe ze opgroeide te midden van bekende Franse artiesten die bij hen over de vloer kwamen. Na de dood van haar vader nam ze zijn platenlabel over, waarvan ze nog steeds directeur is.
Françoise Canetti vertelt dat er nog steeds mensen zijn die naar de muziek van haar moeder luisteren. Ze noemt als voorbeeld de Franse onderwijskundige Olivier Ivanoff, die ik via LinkedIn benader en die vervolgens in m’n podcast zijn gedachten over Lucienne de vrije loop laat.
Cultuurjournalist Chris Reinewald vertelt me wat meer over het bijzondere gezin Canetti. En dan met name over Elias Canetti, Nobelprijswinnaar voor de literatuur én de oudste broer van Luciennes man Jacques.
Op de foto: op bezoek bij dochter Françoise Canetti in Suresnes, voor de wand met historische theateraffiches van Les Trois Baudets.
In de wijk Batignolles ga ik in de hevigste regen sinds 1920 op zoek naar Parijzenaars die zich misschien Margoton herinneren, een liedje dat op dat 45-toerenplaatje van Lucienne staat. Het lied dateert uit de 17e eeuw en handelt over een zelfbewuste jonge vrouw die zich niet laat intimideren door een stel opdringerige jongemannen. Voor die tijd klonk dat buitengewoon dapper. Zou je Margoton een feministe avant la lettre kunnen noemen?
Ik bezoek ook een optreden van Lionel Langlais, een jonge chansonier, in het theater Les Trois Baudets van Lucienne en Jacques, dat nog steeds een podium biedt aan jonge artiesten.
Tot slot ga ik naar het graf van Lucienne en Jacques op het beroemde kerkhof Père-Lachaise.De aflevering sluit af met een muzikale droom waarin alle indrukken van deze reis voorbij komen.
Luister naar aflevering 7 van Pakhuis Nostalgia – Margoton Batignolles in je favoriete podcast-app of klik op een van deze knoppen:
Margoton Batignolles – het lied
Een lied geboren uit een droom: Lucienne Vernay zingt opnieuw, met mij aan haar zijde. Beleef Margoton’s verhaal in een magische samensmelting van stemmen, strijkers en Parijse herinneringen.
Als ik op de laatste avond van mijn verblijf in mijn Parijse hotelkamer in bed lig, buitelen alle indrukken van de afgelopen week over elkaar heen. De wandelingen door mijn geliefde wijk, het gesprek met Luciennes dochter, mijn hakkelende gesprekjes met Parijzenaars van alle leeftijden. Langzaam zak ik weg in een droom.
Die droom werd een lied, waarin alles voorbij komt. Lucienne zingt, haar dochter Françoise vertelt over Margoton, die dappere jonge vrouw. Parijzenaars spreken elkaar aan over Margoton.
De muziek nam ik na terugkeer op in mijn thuisstudio. Lucienne Vernay kwam dankzij AI los van het oude 45-toerenplaatje. 75 jaar na haar oorsponkelijke opname zingt ze nu samen met mij. Het arrangement dat ik schreef voor twee violen en een altviool werd in het in oorlog verkerende Oekraïne ingespeeld door Oleksandra Vyentseva.
Er bleef één grote wens over: een Franstalige versie van het lied. Samen met mijn dochter Fanny werkte ik aan een vertaling, en de fantastische zangeres Britta Maria — een van de beste Nederlandse vertolksters van het Franse chanson — wilde het vervolgens inzingen.
In januari 2026 verschijnt het nummer in twee versies: een lange en een ingekorte radio-edit.
Wordt vervolgd!
Margoton Batignolles – de fotoserie
Met mijn antieke Baby Brownie Special zwierf ik door Parijs, benieuwd of de stad zich op een oude rolfilm zou laten vangen. De korrelige, tijdloze beelden bleken perfect aan te sluiten bij de sfeer van mijn reis.
Een paar jaar geleden kocht ik op een rommelmarkt in Brooklyn een antiek bakelieten fototoestelletje. Een zgn. Baby Brownie Special. Ze werden door Kodak tussen 1939 en 1954 gemaakt en kostten destijds maar een habbekrats. Ik besluit het toestelletje mee te nemen naar Parijs. Maar eerst moet ik nog aan rolfilmpjes zien te komen, want de Brownies hadden een afwijkend 127 formaat. Een Japanse fabriek maakt ze nog en ze zijn nog te bestellen ook. Op internet lees ik dat je de camera zo stil mogelijk moet houden, door het bijvoorbeeld tegen een paal of muur te klemmen. Dat valt nog niet mee, zeker op de momenten dat het giet van de regen. Ik was ontzettend benieuwd hoe ze uit de donkere kamer van een Deventer fotowinkel zouden komen. Zie hier het resultaat, wat gelijk voor een beeldend reisverslag zorgt. Vind je ook niet dat ze bij de sfeer van het verhaal passen? Ik heb ze dan ook uitvoerig gebruikt in de videoclip (waarover hieronder meer).
Margoton Batignolles – het schilderij
Een van de fotootjes leidde tot een groot werk – acryl op doek 120 x 80 cm. Terwijl het stortregende nam ik mijn intrek in Hotel Excelsior Batignolles, 16 Rue Caroline. Mijn kamer grensde op de begane grond aan de aan de achterkant gelegen binnenplaats. Ik stak mijn hoofd met de Baby Brownie Special net uit de achterdeur omhoog. Ik sta onder een ronde lamp en kijk naar de grauwe achtergelegen bebouwing. Eenmaal thuis heeft de donkere foto zich losgezongen van de werkelijkheid en zie ik een gebouw dat als een rots op zijn eigen grondvest staat. Dat moet een schilderij worden, als liefdesverklaring aan deze reis en voor de urban feel in mijn in een landelijke gelegen huiskamer.
Margoton Batignolles – de videoclip
voor wie niet lezen wil…
Alles wat hier boven staat kun je natuurlijk ook samenvatten in een videoclip: De muziek, sfeerbeelden van de wijk, de stemmen van Lucienne en Françoise, het verhaal van Margoton, de treinreis naar Suresnes waar Françoise woont, de zwartwit foto’s, etc…
Het komt allemaal samen in de videoclip. Ik zou zeggen: start de film!
Tot slot…
Het was een mooie zoektocht die letterlijk begon in mijn babytijd. Want een tijdje terug vond ik onder in een kast tussen een stapel oude foto’s een kiekje dat mijn vader in 1959 maakte van het hotel in Versailles waar hij dat jaar woonde (en dat er nog steeds staat). Toen ik de foto omdraaide zag ik dat, wanneer je die tegen het licht houdt, hij aan de hand van een kruisje met bijschrift aan het thuisfront liet zien wat zijn kamer was. De kamer waar dus destijds de reis van het grammofoonplaatje begon, dat mij uiteindelijk als zestiger deed belanden bij het graf van een bijna vergeten zangeres in Parijs.
Niet per se uit melancholie, want mensen komen en gaan nou eenmaal. Maar enige weemoed zal zeker een rol spelen als het gaat over het verstrijken van tijd en het proberen vast te houden van wat je mooi vindt.
Of zoals dichter Gerrit Kouwenaar ooit in een interview zei: “Doel van de kunst is om iets uit de tijd te trekken. Even stil te zetten wat nog stil blijft staan terwijl jij alweer weg bent en de tijd voorbij is gegaan.” Dus bij deze: Dag Lucienne, dag Margoton!
